Obligacje skarbowe USA od podstaw: bills, notes, bonds i TIPS oczami polskiego inwestora

🕒 10 min czytania

Dług publiczny Stanów Zjednoczonych przekroczył 40 bilionów dolarów. Dokładnie: 14 października 2026 roku Departament Skarbu wykazał 40,33 bln USD łącznego zadłużenia, z czego 32,48 bln USD w rękach inwestorów spoza administracji federalnej. Z punktu widzenia dłużnika to obciążenie. Z punktu widzenia rynku to największa i najpłynniejsza pula papierów wartościowych na świecie, od której liczy się cenę niemal każdego innego aktywa: kredytu hipotecznego w Kalifornii, obligacji polskiej spółki, a nawet akcji na GPW. Ten tekst wyjaśnia od podstaw, czym są amerykańskie obligacje skarbowe, jak działają poszczególne rodzaje i na co musi uważać inwestor, który patrzy na nie znad Wisły.

W skrócie:

Rentowność amerykańskich obligacji skarbowych jest „stopą wolną od ryzyka” dla światowych rynków. Dziesięciolatki 15 października 2026 roku miały rentowność 5,10%, dwulatki 4,77%, trzydziestolatki 5,43%.
Rodzina Treasuries to bills (do roku, bez kuponu), notes (2 do 10 lat), bonds (20 i 30 lat), TIPS (indeksowane inflacją) oraz oszczędnościowe I bonds, dostępne w praktyce tylko dla amerykańskich podatników.
Największym pojedynczym posiadaczem jest Rezerwa Federalna z 4,57 bln USD. Inwestorzy zagraniczni mają 9,25 bln USD, na czele z Japonią i Wielką Brytanią.
Dla inwestora z Polski do ryzyka stopy procentowej dochodzą kurs USD/PLN i podatek 19% rozliczany w złotych po kursie NBP.

Dlaczego amerykański dług jest punktem odniesienia dla całego świata

Obligacja skarbowa USA to pożyczka udzielona rządowi federalnemu, zabezpieczona, jak ujmuje to Departament Skarbu, „pełną wiarą i kredytem” Stanów Zjednoczonych. Rząd, który emituje dług we własnej walucie i ma za sobą największą gospodarkę świata, jest w oczach rynku dłużnikiem, którego niewypłacalność uznaje się za scenariusz pomijalny. Stąd określenie „stopa wolna od ryzyka”: rentowność Treasuries jest poziomem bazowym, do którego każdy inny emitent musi dołożyć premię za swoje ryzyko kredytowe. Jeśli dziesięcioletnie obligacje USA płacą 5%, a obligacje korporacji 7%, te dwa punkty procentowe to cena, jaką rynek każe płacić za to, że korporacja może upaść, a Stany Zjednoczone, w powszechnej ocenie, nie.

Skala tego rynku jest trudna do wyobrażenia. Z 40,33 bln USD całkowitego długu federalnego część trzymają fundusze rządowe, na przykład amerykański system emerytalny, a 32,48 bln USD jest w obrocie publicznym. Rezerwa Federalna, czyli amerykański bank centralny, miała w bilansie 14 października 2026 roku 4,57 bln USD obligacji skarbowych, nabytych głównie w programach skupu aktywów po kryzysie 2008 roku i w pandemii. Inwestorzy zagraniczni, według danych Departamentu Skarbu za lipiec 2026 roku, posiadali łącznie 9 248 mld USD. Największymi wierzycielami były Japonia (1 104 mld USD), Wielka Brytania (998 mld USD) i Chiny (618 mld USD). Resztę trzymają amerykańskie fundusze, banki, firmy ubezpieczeniowe i gospodarstwa domowe. Ta szerokość bazy inwestorów sprawia, że obligacje USA da się kupić i sprzedać w każdej chwili, w niemal dowolnej kwocie, bez wpływu na cenę.

Drugim powodem, dla którego świat patrzy na Treasuries, jest krzywa rentowności. To linia łącząca rentowności papierów o różnych terminach wykupu, od miesiąca do trzydziestu lat. W normalnych warunkach rośnie: im dłużej pożyczasz, tym wyższej stopy oczekujesz za niepewność co do przyszłej inflacji i stóp. Gdy krótkie papiery zaczynają płacić więcej niż długie, mówimy o odwróceniu krzywej. Historycznie taki układ poprzedzał recesje w USA, bo oznaczał, że rynek spodziewa się obniżek stóp w odpowiedzi na słabnącą gospodarkę. Krzywa z 15 października 2026 roku jest rosnąca: trzymiesięczne bony płaciły 4,28%, dwulatki 4,77%, dziesięciolatki 5,10%, a trzydziestolatki 5,43%. O tym, dlaczego rentowności wzrosły w tym roku do poziomów najwyższych od 2007 roku, pisaliśmy w artykule z września.

Bills, notes, bonds, TIPS i I bonds: dla kogo który papier

Departament Skarbu emituje pięć rodzajów papierów rynkowych, czyli takich, które można odsprzedać przed wykupem. Treasury bills to papiery krótkoterminowe, z terminami od 4 do 52 tygodni. Nie mają kuponu: kupujesz je z dyskontem, na przykład za 98 dolarów, a w dniu wykupu dostajesz 100. Różnica jest Twoim zyskiem. To odpowiednik lokaty dla instytucji, które chcą ulokować gotówkę na krótko, i podstawowy składnik funduszy rynku pieniężnego. Treasury notes mają terminy 2, 3, 5, 7 i 10 lat oraz stały kupon wypłacany co pół roku. Dziesięcioletnia nota jest najczęściej cytowanym papierem na świecie, bo jej rentowność jest punktem odniesienia dla kredytów hipotecznych i wycen akcji. Treasury bonds to papiery na 20 i 30 lat, również z półrocznym kuponem. Są najbardziej wrażliwe na zmiany stóp, więc wykazują największe wahania ceny.

TIPS, czyli Treasury Inflation-Protected Securities, to amerykański odpowiednik naszych obligacji indeksowanych COI i EDO, ale z innym mechanizmem. Zamiast indeksować kupon, Skarb indeksuje wartość nominalną: gdy amerykański wskaźnik CPI rośnie, rośnie kapitał, od którego liczony jest stały kupon, a przy wykupie dostajesz większą z dwóch kwot, nominał pierwotny albo zindeksowany. Emitowane są na 5, 10 i 30 lat. Piątym rodzajem są Floating Rate Notes, dwuletnie papiery o kuponie zależnym od stawki trzynastotygodniowych bonów, wypłacanym kwartalnie, odpowiednik polskich obligacji na WIBOR. Osobną kategorię stanowią papiery nierynkowe, przede wszystkim oszczędnościowe I bonds. Ich oprocentowanie składa się ze stałej części i części inflacyjnej, zmienianej co pół roku; dla serii emitowanych od maja do października 2026 roku wynosi 4,26%, w tym 0,90% części stałej. I bonds kupuje się wyłącznie przez konto TreasuryDirect, z rocznym limitem przypisanym do amerykańskiego numeru ubezpieczenia społecznego, więc dla inwestora z Polski pozostają w praktyce poza zasięgiem.

Który rodzaj jest dla kogo? Bills to narzędzie do parkowania gotówki, gdy chcesz mieć pewność kapitału i bieżącą stopę. Notes to kompromis między dochodem a wrażliwością na stopy, najczęstszy wybór dla portfela obligacyjnego. Bonds mają sens dla kogoś, kto chce zabezpieczyć wysoką stopę na dekady albo gra pod spadek rentowności, godząc się na duże wahania po drodze. TIPS są dla inwestora, który obawia się amerykańskiej inflacji, ale trzeba pamiętać, że chronią przed inflacją w dolarze, nie w złotym. Jak kupić najdłuższe papiery z Polski i ile to kosztuje, opisujemy krok po kroku w poradniku obligacje skarbowe USA na 30 lat.

Cena i rentowność: dlaczego cena obligacji spada, gdy stopy rosną

Najczęstsze nieporozumienie wokół obligacji dotyczy relacji ceny i rentowności. Rentowność to roczna stopa zwrotu, jaką osiągniesz, kupując obligację po bieżącej cenie i trzymając ją do wykupu. Kupon jest stały i zapisany w warunkach emisji, cena zmienia się na rynku, a rentowność jest wynikiem tych dwóch wielkości. Gdy cena rośnie, rentowność spada, gdy cena spada, rentowność rośnie. Przykład poniżej jest naszym własnym rachunkiem na okrągłych liczbach, nie notowaniem konkretnego papieru.

Wyobraź sobie dziesięcioletnią notę o nominale 1 000 USD i kuponie 4%, czyli 40 dolarów rocznie. Kupiona po cenie nominalnej daje rentowność równo 4%. Rok później stopy w USA rosną i nowe dziesięciolatki są emitowane z kuponem 5%. Nikt nie zapłaci 1 000 USD za papier płacący 40 dolarów, skoro za tę samą kwotę może dostać 50. Cena starej noty musi spaść tak, aby jej rentowność zrównała się z rynkową. Przy dziesięciu latach do wykupu to około 922,78 USD: nabywca dostaje niższy kupon, ale odrabia różnicę na wykupie po 1 000 USD. Gdyby stopy spadły do 3%, ta sama nota byłaby warta około 1 085,30 USD. Im dłuższy termin wykupu, tym silniejsza reakcja ceny na zmianę stóp, dlatego trzydziestolatki potrafią w rok stracić lub zyskać kilkanaście procent.

Ta zasada ma praktyczne konsekwencje dla wyboru momentu zakupu. Kupując Treasuries przy wysokich rentownościach, zabezpieczasz wysoki kupon na lata i masz szansę na wzrost ceny, gdy stopy spadną. Kupując przy niskich rentownościach, godzisz się na niski kupon i ryzykujesz spadek ceny, gdy stopy pójdą w górę. Jeśli trzymasz obligację do wykupu, wahania ceny po drodze mają znaczenie tylko na papierze: dostaniesz wszystkie kupony i nominał. Jeśli jednak inwestujesz przez fundusz ETF, który stale odnawia portfel i nigdy nie „dochodzi do wykupu”, zmiany cen przekładają się bezpośrednio na wartość Twoich jednostek.

Kurs dolara, podatek 19% i drogi dostępu z Polski

Inwestor z Polski kupuje Treasuries za dolary, więc jego wynik w złotych zależy od dwóch rzeczy naraz: rentowności obligacji i zmiany kursu USD/PLN. Średni kurs NBP z 15 października 2026 roku wynosił 3,8952 zł za dolara. Jeśli obligacja przyniesie 5% w dolarach, a złoty w tym czasie umocni się o 5%, wynik w złotych będzie bliski zera. Jeśli złoty osłabnie o 5%, zarobisz około 10%. W krótkim okresie kurs walutowy ma większy wpływ na wynik niż sama obligacja, dlatego Treasuries w portfelu polskiego inwestora są de facto zakładem o dolara w równym stopniu co o amerykańskie stopy. O tym, co w tym roku dzieje się z kursem i dlaczego, pisaliśmy w tekście dolar po 3,90 zł.

Podatek rozlicza się w Polsce. Od odsetek i od zysku ze sprzedaży obligacji płacisz 19% podatku od dochodów kapitałowych, a przychody i koszty w dolarach przelicza się na złote po średnim kursie NBP. Oznacza to, że podatek płacisz od zysku w złotych, a więc także od części wynikającej wyłącznie z osłabienia złotego, nawet jeśli w dolarach obligacja nie zarobiła nic. Jeśli kupujesz przez zagranicznego brokera, który nie wystawia polskiego PIT-8C, zestawienie transakcji i przeliczenie kursowe przygotowujesz samodzielnie do rocznego zeznania. Zasady opodatkowania różnych klas obligacji zebraliśmy w osobnym poradniku o podatkach od obligacji.

Dróg dostępu są trzy. Pierwsza to fundusze ETF na amerykańskie obligacje skarbowe, notowane na giełdach europejskich w standardzie UCITS i dostępne w polskich domach maklerskich oraz przez zagranicznych brokerów. Jedna jednostka daje ekspozycję na cały koszyk papierów o wybranym terminie, od bonów po trzydziestolatki, bez konieczności wyboru pojedynczej emisji. Czym są ETF i jak je kupować, wyjaśniamy w serii o funduszach ETF. Druga droga to bezpośredni zakup konkretnej obligacji przez biuro maklerskie z dostępem do rynku amerykańskiego, gdzie trzymasz papier do wykupu i dostajesz kupony w dolarach. Trzecia, dla gotówki na krótko, to fundusze rynku pieniężnego inwestujące w bony skarbowe USA. Każda z tych dróg ma inne koszty, inną minimalną kwotę i inny sposób rozliczenia podatku, więc zanim wybierzesz, sprawdź wszystkie trzy w porównaniu z poradnika o trzydziestolatkach.

Na koniec pytanie, które warto sobie zadać przed pierwszym zakupem: czy chcesz zarobić na amerykańskich stopach, czy na dolarze? Jeśli na stopach, rozważ wariant z zabezpieczeniem walutowym, które oferuje część funduszy ETF. Jeśli na dolarze, obligacje są tylko dodatkiem do zakładu walutowego. Świadoma odpowiedź na to pytanie jest ważniejsza niż wybór między notą dwuletnią a dziesięcioletnią.