Autor: Wojciech Pabjaniak · opublikowano · zaktualizowano
„Fundusz inwestycyjny” to nazwa całej kategorii, nie jednego produktu. Różnice między poszczególnymi typami bywają większe niż między niektórymi funduszami a zupełnie innymi klasami aktywów. Zanim porównasz opłaty lub wybierzesz konkretny produkt, warto wiedzieć, do której rodziny należy, bo to ona określa poziom ryzyka znacznie silniej niż marka towarzystwa, które go oferuje.
W skrócie:
- Fundusze akcyjne: najwyższe ryzyko i potencjał zysku, horyzont powyżej 5–7 lat.
- Fundusze obligacyjne: stabilniejszy dochód i mniejsze wahania, horyzont 2–5 lat.
- Fundusze mieszane: kompromis między akcjami a obligacjami w ustalonych proporcjach.
- Fundusze rynku pieniężnego: najniższe ryzyko i najkrótszy sensowny horyzont, funkcjonalnie bliskie konta oszczędnościowego.
Seria: Fundusze inwestycyjne, artykuł 1 z 4
Fundusze akcyjne i obligacyjne
Fundusz akcyjny lokuje zdecydowaną większość środków w akcjach spółek giełdowych. Typowy portfel to około 90% akcji i praw do akcji, a reszta w gotówce na bieżącą płynność. Jest to najbardziej zmienna kategoria: w okresach hossy fundusze akcyjne osiągają najwyższe stopy zwrotu spośród wszystkich typów, w bessie równie dotkliwie tracą na wartości. Sensowny horyzont inwestycyjny liczy się tu w latach, najlepiej powyżej pięciu do siedmiu. Krótszy okres zwiększa ryzyko, że umorzysz jednostki w dołku, zamiast poczekać na odbicie rynku.
Fundusz obligacyjny inwestuje głównie w dłużne papiery wartościowe: obligacje skarbowe, korporacyjne lub komunalne. Jego celem jest względnie stabilny, przewidywalny dochód przy wyraźnie niższym ryzyku niż w funduszach akcyjnych. Wartość jednostki nadal się waha, ponieważ ceny obligacji na rynku wtórnym reagują między innymi na zmiany stóp procentowych, ale skala tych wahań jest zwykle znacznie mniejsza niż w przypadku akcji. Kategoria ta jest bliska obligacjom skarbowym kupowanym bezpośrednio, z tą różnicą, że fundusz inwestuje w wiele emisji naraz i pobiera opłatę za zarządzanie. Jak taki fundusz wygląda od środka, pokazujemy na przykładzie analizy funduszu Ipopema Obligacji Korporacyjnych.
Fundusze mieszane i rynku pieniężnego
Fundusz mieszany, nazywany też zrównoważonym, łączy cechy obu powyższych kategorii. Inwestuje jednocześnie w akcje i instrumenty dłużne, w proporcjach ustalonych w strategii, na przykład po połowie akcji i obligacji albo 30% akcji i 70% obligacji. Celem jest równowaga między potencjałem zysku a poziomem ryzyka: mniej gwałtowne wahania niż w czystym funduszu akcyjnym, ale wyższy potencjał niż w czystym funduszu obligacyjnym. Kategoria ta bywa polecana jako punkt startowy dla osób, które nie znają jeszcze własnej tolerancji na ryzyko.
Szczególną odmianą funduszu mieszanego jest fundusz zdefiniowanej daty, z którym większość pracujących Polaków ma już kontakt, często nie wiedząc o tym. To w takie fundusze inwestowane są pieniądze z Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK). Każdy z nich ma w nazwie rok, w którym jego uczestnicy kończą 60 lat, na przykład 2050, i automatycznie zmienia proporcje portfela: im dalej do tej daty, tym więcej akcji, a im bliżej, tym więcej obligacji i instrumentów rynku pieniężnego. Uczestnik nie musi więc sam przebudowywać portfela z wiekiem. Opłaty w PPK są ograniczone znacznie mocniej niż w zwykłych funduszach otwartych: wynagrodzenie za zarządzanie może wynieść najwyżej 0,5% wartości aktywów rocznie, a za wynik najwyżej 0,1%, i to tylko w roku, w którym fundusz osiągnie dodatni wynik i pokona stopę odniesienia.
Fundusz rynku pieniężnego koncentruje się na najbezpieczniejszych, krótkoterminowych instrumentach dłużnych: bonach skarbowych, krótkoterminowych obligacjach skarbowych i lokatach bankowych. Cechuje go niskie ryzyko i wysoka płynność, co funkcjonalnie zbliża go do konta oszczędnościowego lub krótkiej lokaty, tylko w formie funduszu. Jest to kategoria dla środków, których możesz potrzebować szybko i których nie chcesz wystawiać na wahania rynku akcji ani długoterminowych obligacji. Pamiętaj przy tym, że zwykłe konto oszczędnościowe bywa dla tego samego celu równie dobrym, a czasem tańszym rozwiązaniem.
Który typ do jakiego celu
Przy celu odległym o dekadę lub więcej, na przykład emeryturze, naturalnym wyborem jest fundusz akcyjny, ewentualnie mieszany, jeśli zależy Ci na mniejszych wahaniach po drodze. Przy celu za 2–5 lat i niechęci do dużych wahań lepiej sprawdzi się fundusz obligacyjny albo mieszany z przewagą obligacji. Poduszkę bezpieczeństwa, czyli pieniądze dostępne od ręki, można trzymać w funduszu rynku pieniężnego, choć konto oszczędnościowe spełnia tę rolę równie dobrze. Jeśli nie jesteś pewien własnej tolerancji na ryzyko, fundusz mieszany jest rozsądnym punktem wyjścia, z możliwością korekty w miarę zdobywania doświadczenia.
Znasz już cztery główne rodziny funduszy. Zanim zdecydujesz się na konkretny produkt, sprawdź w drugiej części serii, ile fundusz naprawdę kosztuje. Różnice w opłatach między funduszami tej samej kategorii bywają zaskakująco duże.
Źródła
- Analizy.pl: Rodzaje funduszy inwestycyjnych
- F-Trust: Fundusze akcyjne, obligacji i mieszane: jak działają i który wybrać?
- Ustawa z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, art. 49; MojePPK.pl: pytania i odpowiedzi
Masz pytanie do tego artykułu?
Coś nie było jasne albo brakuje Ci jakiejś informacji? Napisz do nas, postaramy się pomóc. Najczęstsze pytania dopisujemy do artykułów, żeby kolejni czytelnicy mieli odpowiedź od razu. Nie udzielamy indywidualnych porad inwestycyjnych ani podatkowych.
Na klawiaturze: strzałki ← i → przenoszą do poprzedniej i następnej części serii.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.