Autor: Wojciech Pabjaniak · opublikowano · zaktualizowano
Ta strona prowadzi przez wszystko, co znajdziesz w serwisie, w kolejności, w jakiej warto to poznawać. Zanim wybierzesz obligacje, ETF czy konto z ulgą podatkową, ustal dwie rzeczy: kiedy pieniądze mogą być potrzebne i jaki spadek ich wartości zniesiesz bez nerwowej sprzedaży. Od tych odpowiedzi zależy cała reszta. Dlatego zaczynamy od trzech kroków, potem pokazujemy, gdzie trzymać pieniądze przy różnym horyzoncie, a na końcu zbieramy wszystkie tematy w czterech grupach. Każda seria prowadzi od podstaw do instrukcji krok po kroku, a każda liczba ma podane źródło.
Od czego zacząć: trzy kroki
Kolejność ma znaczenie, bo każdy krok zabezpiecza następny. Niższe koszty stałe zwiększają kwotę, którą możesz co miesiąc odkładać, i nie wymagają żadnej wiedzy o rynku. Poduszka bezpieczeństwa sprawia, że nagły wydatek, na przykład naprawa samochodu albo utrata pracy, nie zmusi Cię do sprzedaży inwestycji w złym momencie. Dopiero z takim zabezpieczeniem inwestowanie w instrumenty o zmiennej wycenie ma sens, bo spadek rynku nie zbiegnie się z potrzebą gotówki. Bez dwóch pierwszych kroków nawet dobrze wybrana inwestycja może zakończyć się stratą, gdy pieniądze okażą się potrzebne w najgorszym momencie.
Obniż koszty stałe
Zanim zainwestujesz pierwszą złotówkę, sprawdź rachunki za telefon, internet, prąd, ubezpieczenia i konto. Każda złotówka odzyskana co miesiąc to pewny wynik bez ryzyka.
Zbuduj poduszkę bezpieczeństwa
Równowartość kilku miesięcy wydatków trzymaj tam, gdzie wartość nie spada: na koncie oszczędnościowym, lokacie albo w krótkich obligacjach skarbowych.
Inwestuj na lata z ulgą podatkową
Pieniądze, których nie potrzebujesz przez wiele lat, inwestuj w ETF i obligacje na IKE, IKZE albo OKI. Przy długim horyzoncie ulga podatkowa znaczy więcej niż różnica w opłatach.
Gdzie trzymać pieniądze, zależnie od tego, kiedy będą potrzebne
Najważniejszą zasadę oszczędzania można zapisać w jednym zdaniu: im później będą potrzebne pieniądze, tym większe wahania wartości możesz zaakceptować w zamian za wyższą oczekiwaną stopę zwrotu. Pieniądze na najbliższe miesiące powinny mieć stałą wartość i być dostępne w każdej chwili. W horyzoncie kilku lat dobrze sprawdzają się obligacje skarbowe, których oprocentowanie znasz z góry albo które chronią oszczędności przed inflacją. Akcje, także w postaci ETF, mają sens dopiero przy horyzoncie dłuższym niż kilka lat, bo tylko wtedy jest czas na odrobienie spadków. Zestawienie poniżej celowo nie zawiera stawek, które zmieniają się co miesiąc, a aktualne oprocentowanie znajdziesz w artykułach i porównywarkach.
Do 1 roku
Konto oszczędnościowe, lokata, obligacje roczne ROR
Wartość nie spada, pieniądze są dostępne w każdej chwili albo po krótkim terminie.
1–3 lata
Obligacje DOR (2 lata) i TOS (3 lata), lokaty na dłuższy termin
Oprocentowanie znane z góry albo zależne od stopy referencyjnej NBP.
3–10 lat
Obligacje indeksowane inflacją: COI (4 lata) i EDO (10 lat)
Ochrona przed inflacją; przy wcześniejszym wykupie pobierana jest opłata.
Ponad 10 lat
ETF akcyjne i obligacje EDO na IKE, IKZE albo OKI
Największe wahania, ale najwyższa oczekiwana stopa zwrotu; ulga podatkowa ma tu największe znaczenie.
Zestawienie pokazuje typowe zastosowania, nie rekomendację dla konkretnej osoby.
Wszystkie tematy
Tematy podzieliliśmy na cztery grupy, od najbezpieczniejszych do najbardziej wymagających. Liczba na karcie to liczba artykułów w serii, a każdy artykuł kończy się listą źródeł. Serie oznaczone jako „z lektorem” możesz także odsłuchać, z regulacją tempa od 1x do 2x.
Bezpieczne oszczędzanie
Konta oszczędnościowe i lokaty
Aktualne oferty banków w porównywarkach, posortowane od najwyższego oprocentowania, razem z warunkami promocji.
3 porównywarki
Osiem rodzajów obligacji, od trzymiesięcznych po dwunastoletnie, i jak dobrać je do celu: od poduszki bezpieczeństwa po ochronę przed inflacją.
6 artykułów z lektorem
Konta z ulgą podatkową
Konta, na których kupujesz te same ETF, obligacje i fundusze, ale płacisz niższy podatek albo żaden. Różnice, limity wpłat i zasady wypłaty.
6 artykułów z lektorem
Nowe konto od 2027 roku: bez podatku Belki, za to z podatkiem od wartości aktywów ponad 100 tys. zł. Kiedy się opłaca, a kiedy lepsze jest IKE.
1 artykuł
Jedyne konto, do którego oprócz Ciebie wpłacają pracodawca i państwo. Jak działają wpłaty i ile realnie zostaje przy wypłacie.
1 artykuł
Unijny produkt emerytalny z osobnym limitem wpłat, opodatkowany tak jak IKE. Miejsce na kolejne oszczędności, gdy limity IKE i IKZE są wykorzystane.
1 artykuł
Inwestowanie na lata
Fundusze notowane na giełdzie jak akcje: jak działają, ile kosztują, jakie mają ryzyka i jak je kupić w Polsce i za granicą.
8 artykułów z lektorem
Jak działa TFI, jak opłaty kumulują się przez lata i kiedy fundusz aktywny może mieć przewagę nad pasywnym.
5 artykułów z lektorem
Dla bardziej zaawansowanych
Wyższe oprocentowanie niż w obligacjach skarbowych, bo pożyczasz firmie. Jak ocenić ryzyko emitenta, jak się je opodatkowuje i jak kupić je na Catalyst.
5 artykułów z lektorem
Tabela emitentów obligacji na Catalyst: serie w obrocie, najbliższe wykupy i bieżące kupony, z linkiem do strony każdej firmy.
dane z GPW Catalyst
Pełne analizy emitentów, między innymi KRUK, Dekpol i Echo Investment: zadłużenie, przepływy pieniężne i wnioski, każda liczba ze źródłem.
analizy i newsy
Jak kupić z Polski 30-letnie obligacje rządu USA, ile to kosztuje i jakie ryzyko walutowe się z tym wiąże.
1 artykuł
W jakiej kolejności czytać serie
Jeśli dopiero zaczynasz, czytaj serie w porządku od najbezpieczniejszych do najbardziej wymagających. Seria o obligacjach skarbowych wyjaśnia, jak działa dług państwa i który rodzaj obligacji pasuje do poduszki bezpieczeństwa, a który do ochrony oszczędności przed inflacją. Potem warto przeczytać serię o IKE i IKZE, bo pokazuje, jak te same obligacje, ETF i fundusze kupować z ulgą podatkową, co przy oszczędzaniu na lata ma większe znaczenie niż różnica kilku dziesiątych punktu procentowego w oprocentowaniu. Artykuły o OKI, PPK i OIPE uzupełniają ten obraz o pozostałe konta z preferencyjnym opodatkowaniem. Serie o ETF i funduszach inwestycyjnych dotyczą części oszczędności inwestowanej na długo. Obligacje korporacyjne warto zostawić na koniec, bo wymagają oceny konkretnego emitenta, a do tej oceny służą nasze analizy spółek i tabela emitentów Catalyst.
Każda seria kończy się praktyczną instrukcją, jak kupić dany instrument albo założyć konto. Pojęcia, które pojawiają się po drodze, wyjaśnia słownik, a konkretne kwoty policzysz w kalkulatorach, które działają w przeglądarce i nie wymagają rejestracji. Na górze artykułów w seriach znajdziesz nagranie lektora, więc tekst możesz też odsłuchać, na przykład w drodze do pracy. Między częściami serii przechodzisz przyciskami „poprzednia” i „następna” albo strzałkami na klawiaturze. Artykuły aktualizujemy po zmianach przepisów, limitów i stawek, a zaktualizowany tekst oznaczamy datą na górze strony.
Narzędzia i materiały
- Kalkulator obligacji skarbowych: policz, ile przyniosą wybrane obligacje po podatku.
- Kalkulator odsetek: policz odsetki z konta oszczędnościowego i lokaty.
- Porównywarki ofert banków: konta oszczędnościowe, lokaty i konta osobiste.
- Słownik pojęć: krótkie wyjaśnienie terminu, na który trafisz w artykule.
- Jak weryfikujemy i jak działamy: skąd bierzemy liczby i jak je sprawdzamy.
Masz pytanie?
Nie wiesz, od którego tematu zacząć, albo czegoś nie znalazłeś? Napisz do nas, postaramy się pomóc. Najczęstsze pytania dopisujemy do artykułów, żeby kolejni czytelnicy mieli odpowiedź od razu. Nie udzielamy indywidualnych porad inwestycyjnych ani podatkowych.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.