Autor: Wojciech Pabjaniak · opublikowano · zaktualizowano
Aktualizacja 27.10.2026: artykuł został zaktualizowany.
Obligacja skarbowa to pożyczka, której udzielasz państwu. Kupujesz papier wartościowy za 100 zł, a Skarb Państwa zobowiązuje się oddać tę kwotę w ustalonym dniu i zapłacić odsetki według zasad zapisanych w liście emisyjnym. W Polsce to najbezpieczniejszy instrument dłużny dostępny dla osoby prywatnej, ale „bezpieczny” nie znaczy „zawsze opłacalny”. Przy inflacji na poziomie 4,1% część obligacji z obecnej oferty przynosi po podatku realną stratę siły nabywczej, a część chroni oszczędności. Ta seria pokazuje, jak odróżnić jedne od drugich.
W skrócie:
- czym jest obligacja skarbowa i kto odpowiada za jej spłatę,
- osiem rodzajów obligacji detalicznych w ofercie z października 2026 r., z takim samym oprocentowaniem w listopadzie,
- dlaczego przy obecnej inflacji tylko niektóre z nich mają dodatnią realną stopę zwrotu,
- od którego artykułu serii zacząć, zależnie od Twojego celu.
Jak działa pożyczka udzielana państwu
Państwo finansuje swoje wydatki głównie z podatków, a gdy wydatki przewyższają dochody, różnicę pokrywa długiem. Część tego długu sprzedaje instytucjom finansowym na rynku hurtowym, a część osobom prywatnym jako obligacje oszczędnościowe, nazywane też detalicznymi. Te drugie mają stałą cenę 100 zł, nie są notowane na giełdzie i nie zmieniają wartości z dnia na dzień, więc nie musisz śledzić kursów. Emitentem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez Ministra Finansów, a sprzedaż i obsługę prowadzi PKO Bank Polski jako agent emisji. Odsetki naliczane są według zasady z listu emisyjnego: stałej stawki, stopy referencyjnej NBP z marżą albo wskaźnika inflacji z marżą. Od odsetek pobierany jest podatek od zysków kapitałowych w wysokości 19%, chyba że obligacje są kupione w ramach IKE lub IKZE.
Ryzyko, że państwo nie odda pieniędzy, jest w praktyce znacznie niższe niż przy jakiejkolwiek obligacji korporacyjnej, bo dług skarbowy obsługuje się z całego budżetu, a nie z wyników jednej firmy. Istnieją jednak dwa ryzyka, które dotyczą każdego kupującego. Pierwsze to inflacja: obligacja o stałym oprocentowaniu może przynieść mniej, niż wynosi wzrost cen w tym samym czasie. Drugie to zmiana planów: wcześniejszy wykup kosztuje od 0,50 zł do 3,00 zł od każdej obligacji, zależnie od rodzaju. Oba ryzyka da się policzyć przed zakupem, co robimy w kolejnych częściach serii.
Osiem rodzajów, trzy sposoby liczenia odsetek
W październiku 2026 r. Ministerstwo Finansów oferuje osiem rodzajów obligacji, od trzymiesięcznych OTS po dwunastoletnie ROD. W listopadzie 2026 r. oprocentowanie wszystkich ośmiu rodzajów pozostaje takie samo, zmieniają się tylko symbole serii, na przykład EDO1136 zamiast EDO1036. Różnią się okresem, ale ważniejsza jest zasada naliczania odsetek, bo to ona decyduje o wyniku. OTS i TOS mają oprocentowanie stałe przez cały okres. ROR i DOR mają oprocentowanie zmienne, zależne od stopy referencyjnej NBP, która od 5 marca 2026 r. wynosi 3,75%. COI, EDO oraz rodzinne ROS i ROD mają w pierwszym roku stałą stawkę, a od drugiego roku oprocentowanie równe inflacji powiększonej o marżę.
Ta różnica w zasadach przekłada się na realny wynik. Policzyliśmy realną stopę zwrotu pierwszego roku dla każdego rodzaju: oprocentowanie pomniejszone o podatek 19% i porównane z inflacją CPI za wrzesień 2026 r., która według GUS wyniosła 4,1%. Wynik dodatni mają tylko EDO (0,22%) i rodzinne ROD (0,42%), a ROS jest blisko zera. Pozostałe rodzaje w pierwszym roku nie nadążają za inflacją, co nie przekreśla ich, ale pokazuje, że służą innym celom niż ochrona siły nabywczej. Krótkie obligacje są przede wszystkim bezpiecznym miejscem na pieniądze potrzebne wkrótce, a nie inwestycją na lata.
Od czego zacząć tę serię
Jeśli dopiero porównujesz rodzaje obligacji, zacznij od części pierwszej, osiem rodzajów i jak wybrać, gdzie każdy rodzaj jest przypisany do konkretnego celu i pokazane są koszty wcześniejszego wykupu. Jeśli zastanawiasz się, czy obligacje chronią przed inflacją, przeczytaj część drugą, obligacje a inflacja, z trzema scenariuszami dla EDO. Jeśli trzymasz oszczędności na koncie, część trzecia porównuje obligacje z kontem oszczędnościowym na tej samej kwocie 10 000 zł. Rodzice pobierający świadczenie 800+ znajdą w części czwartej warunki obligacji rodzinnych ROS i ROD, a część piąta opisuje zakup krok po kroku.
Więcej o obligacjach skarbowych na portalu
- Oprocentowanie obligacji skarbowych w bieżącej ofercie
- Kalkulator obligacji skarbowych: wynik po podatku i po inflacji
- Podatek od obligacji skarbowych: 19% od odsetek i kiedy jest pobierany
- Inflacja: jak GUS ją mierzy i realne oprocentowanie po wrześniowym odczycie
- Słownik: kupon, obligacje indeksowane inflacją
Czy obligacje skarbowe są bezpieczne?
Ryzyko niewypłacalności Skarbu Państwa jest najniższe spośród instrumentów dłużnych dostępnych w Polsce. Nie oznacza to braku ryzyka w ogóle: obligacje o stałym oprocentowaniu mogą przynieść realną stratę, gdy inflacja przewyższy oprocentowanie po podatku, a wcześniejszy wykup wiąże się z opłatą.
Ile kosztuje jedna obligacja skarbowa?
Cena sprzedaży każdej obligacji oszczędnościowej wynosi 100 zł. Przy zamianie obligacji, których termin wykupu właśnie mija, na nowe cena wynosi zwykle 99,90 zł, a dla OTS 100,00 zł.
Czy mogę odzyskać pieniądze przed terminem?
Tak, każdy rodzaj można wykupić wcześniej. OTS zwracają wtedy 100 zł bez odsetek, a pozostałe rodzaje pobierają opłatę od 0,50 zł (ROR) do 3,00 zł (EDO, ROD) od obligacji. W pierwszym okresie odsetkowym opłata nie przekracza narosłych odsetek.
Kto może kupić obligacje rodzinne ROS i ROD?
Wyłącznie beneficjenci programu Rodzina 800+, czyli osoby, które uzyskały decyzję lub informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego. Zakup jest możliwy do wysokości otrzymanych świadczeń.
Gotowe porównania dla częstych wyborów: COI czy EDO (dwie serie indeksowane inflacją o różnym terminie), EDO czy lokata oraz obligacje skarbowe czy korporacyjne, czyli różnica w ryzyku emitenta.
Na klawiaturze: strzałki ← i → przenoszą do poprzedniej i następnej części serii.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
Źródła
- Ministerstwo Finansów: oferta obligacji skarbowych (strony serii OTS0127, ROR1027, DOR1028, TOS1029, COI1030, ROS1032, EDO1036, ROD1038, odczyt 16.10.2026)
- Ministerstwo Finansów: komunikat o sprzedaży obligacji od 1 listopada 2026 r. (symbole i oprocentowanie serii listopadowych; odczyt 27.10.2026)
- NBP: podstawowe stopy procentowe (stopa referencyjna 3,75% od 5.03.2026)
- GUS: wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych we wrześniu 2026 r. (opublikowane 14.10.2026)
- Obliczenia własne obligacyjnyinwestor.pl na podstawie powyższych danych (realna stopa zwrotu w pierwszym roku)