Słownik finansowy dla początkujących

Ułamek własności firmy. Kupując akcję, stajesz się współwłaścicielem spółki – proporcjonalnie do liczby posiadanych akcji. Akcje można sprzedawać na giełdzie, a ich wartość zmienia się każdego dnia.
Przykład: Firma X jest warta 1 000 000 zł i wyemitowała 10 000 akcji. Jedna akcja = 100 zł. Kupujesz 10 akcji i jesteś właścicielem 0,1% firmy.

Instytucja państwowa, która chroni Twoje pieniądze w banku. Jeśli bank zbankrutuje, BFG zwróci Ci do równowartości 100 000 euro – bez żadnego działania z Twojej strony.
Przykład: Masz 80 000 zł na koncie w banku, który ogłasza upadłość. BFG automatycznie zwraca Ci całą kwotę, bo jest poniżej limitu 100 000 euro.

Kwota nominalnego zadłużenia (brutto − bez odliczania należności) jednostek sektora finansów publicznych przede wszystkim z tytułu papierów wartościowych oraz zaciągniętych kredytów i pożyczek. Kwota ta obejmuje zadłużenie po konsolidacji, tj. po wyeliminowaniu wierzytelności pomiędzy jednostkami sektora. W zależności od metodyki zakres sektora finansów publicznych i tytuły dłużne uwzględniane przy obliczaniu długu publicznego mogą się różnić (np. państwowy dług publiczny obliczony zgodnie z ustawą o finansach publicznych i dług sektora finansów publicznych w ujęciu metodyki unijnej ESA2010 na potrzeby paktu stabilności i wzrostu).

Część zysku firmy wypłacana jej akcjonariuszom. Jeśli posiadasz akcje firmy, która regularnie wypłaca dywidendy, dostajesz pieniądze bez sprzedawania akcji – to pasywny dochód.
Przykład: Posiadasz 100 akcji firmy X po 50 zł każda. Firma ogłasza dywidendę 2 zł na akcję. Dostajesz 200 zł przelewem, a Twoje akcje nadal są Twoje.

Rozkładanie pieniędzy na różne rodzaje inwestycji, żeby zmniejszyć ryzyko. Jeśli jedna inwestycja traci, inne mogą zyskiwać. Nie wkładaj wszystkich jajek do jednego koszyka.
Przykład: Zamiast włożyć 10 000 zł tylko w akcje jednej firmy, inwestujesz 3 000 zł w obligacje, 4 000 zł w ETF i 3 000 zł na koncie oszczędnościowym.

Rodzaj funduszu inwestycyjnego, który można kupić na giełdzie jak akcję. ETF odwzorowuje jakiś indeks (np. 500 największych firm USA) i pozwala za jednym razem zainwestować w setki firm jednocześnie.
Przykład: Kupujesz jeden ETF na indeks S&P500 za 400 zł. Automatycznie inwestujesz w 500 największych spółek USA – bez kupowania akcji każdej z nich osobno.

Wzrost ogólnego poziomu cen w gospodarce. Jeśli inflacja wynosi 5%, za rok za te same produkty zapłacisz o 5% więcej. Inflacja jest wrogiem oszczędności trzymanych bez oprocentowania.
Przykład: Masz 10 000 zł pod materacem. Inflacja wynosi 5%. Za rok Twoje 10 000 zł będzie warte tyle, co dziś 9 500 zł.

Rachunek bankowy z wyższym oprocentowaniem niż zwykłe konto. W odróżnieniu od lokaty możesz wypłacić pieniądze w każdej chwili, ale oprocentowanie bywa niższe i może się zmieniać.
Przykład: Trzymasz 3 000 zł na koncie oszczędnościowym z oprocentowaniem 4,8%. Odsetki naliczane są co miesiąc i możesz wypłacić pieniądze kiedy chcesz

Pieniądze pożyczone od banku, które musisz oddać w ratach wraz z odsetkami. Kredyt jest regulowany prawem bankowym i może być udzielony tylko przez bank. Przykład: Bierzesz kredyt na 20 000 zł na 3 lata z oprocentowaniem 10%. Co miesiąc płacisz ok. 645 zł raty. Łącznie oddajesz bankowi ok. 23 200 zł.

Regularna wypłata odsetek od obligacji. Jeśli obligacja ma kupon 5%, co roku dostaniesz 5% wartości obligacji na konto – tak jakby obligacja wypłacała Ci pensję.
Przykład: Masz obligację o wartości 1 000 zł z kuponem 6% rocznie. Co rok dostajesz 60 zł na konto, a na końcu zwrot 1 000 zł

Umowa z bankiem, w której zamrażasz pieniądze na określony czas (np. 3, 6 lub 12 miesięcy) w zamian za z góry ustalone odsetki. Im dłuższy czas, tym zazwyczaj wyższe oprocentowanie.
Przykład: Wkładasz 5 000 zł na lokatę 6-miesięczną z oprocentowaniem 4,5%. Po 6 miesiącach masz 5 000 + ok. 112 zł odsetek (minus podatek Belki)

Rodzaj pożyczki, którą Ty udzielasz państwu (obligacje skarbowe) lub firmie (obligacje korporacyjne). W zamian dostają Twoje pieniądze na określony czas i zwracają je z odsetkami.
Przykład: Kupujesz obligację skarbową za 1 000 zł na 2 lata z oprocentowaniem 6%. Po 2 latach dostajesz z powrotem 1 000 zł + odsetki.

Wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy. Jeśli pożyczasz pieniądze bankowi (np. zakładając lokatę), on płaci Ci odsetki. Jeśli Ty bierzesz kredyt – Ty płacisz odsetki bankowi.
Przykład: Wpłacasz 10 000 zł na konto oszczędnościowe z oprocentowaniem 5% rocznie. Po roku bank dopisuje Ci 500 zł odsetek.

Wyrażona w procentach rocznych stawka, która mówi ile zarobisz lub zapłacisz za korzystanie z pieniędzy. Im wyższe oprocentowanie, tym więcej zarobisz na oszczędnościach – lub więcej zapłacisz za kredyt.
Przykład: Oprocentowanie 5% rocznie oznacza, że od 10 000 zł po roku otrzymujesz 500 zł.

Podatek od zysków kapitałowych w Polsce wynoszący 19%. Pobierany automatycznie przez bank od odsetek z lokat i kont oszczędnościowych. Nie musisz nic robić – bank sam go odprowadza.
Przykład: Zarobiłeś 500 zł odsetek na lokacie. Bank automatycznie potrąca 95 zł (19% z 500 zł) i wypłaca Ci 405 zł netto.

Mechanizm, w którym odsetki dolicza się do kapitału, a kolejne odsetki naliczane są już od powiększonej kwoty. To najważniejsza zasada budowania majątku w długim terminie.
Przykład: Wpłacasz 1 000 zł przy 10% rocznie. Po roku masz 1 100 zł. Po 2 latach – 1 210 zł. Po 10 latach – aż 2 594 zł